Ontwerpkracht ingezet voor nieuwe ouderenzorg

Zorgorganisaties en ontwerpers hebben samengewerkt in een 'What if lab' om praktische ontwerpen te ontwikkelen die professionals helpen de ouderenzorg te innoveren.

Geschreven door CitoZorg Redactie — gepubliceerd op 2026-08-20.

UTRECHT, Nederland — Zorgorganisaties hebben recentelijk de handen ineengeslagen met ontwerpers om de toekomst van de ouderenzorg vorm te geven. Binnen een 'What if lab' zijn twee praktische ontwerpen ontwikkeld die zorgprofessionals moeten helpen om vandaag al anders te werken, zo blijkt uit een recente publicatie van ActiZ Nieuws.

De aanleiding voor deze samenwerking is de toenemende vraag naar ouderenzorg door vergrijzing, terwijl het aantal zorgmedewerkers niet evenredig stijgt. Dit vraagt om nieuwe manieren van werken, denken en doen, waarbij zorgprofessionals, naasten en de samenleving gezamenlijk de toekomst van de zorg voor ouderen vormgeven.

Samenwerking tussen zorg en ontwerp

De samenwerking betrof ActiZ, ontwerpstudio morgenmakers en zorgorganisaties CuraMare, Coloriet en Archipel Zorggroep. Gedurende twee jaar verkenden zij de centrale ontwerpvraag: “Wat als… er zorgzame gemeenschappen zijn, die wederkerig samenleven. Wat betekent dit dan voor de rol van professionals in de zorg voor ouderen?”

Sociaal ontwerper Mieke Fiers van morgenmakers benadrukt het belang van deze aanpak: “De toekomst van de zorg voor ouderen is bij uitstek een vraagstuk dat de hele samenleving betreft. Juist daarom is het interessant om met ontwerp naar zulke systemen te kijken.”

Voor veel deelnemers was de samenwerking met ontwerpers een nieuwe ervaring. Saskia Kluin van Archipel Zorggroep merkte op: “Ik had niet verwacht dat er zulke verrassende dingen uit zouden komen en hoe je een zorgvraag ook heel anders kunt benaderen.” Zij voegt hieraan toe dat een ontwerper “op een prikkelende manier nieuwe vragen [weet] te stellen en andere routes te verkennen.”

Praktische instrumenten voor professionals

De samenwerking resulteerde in twee concrete ontwerpen: 'Ruimte pakken' en 'Doe het samen'. Deze instrumenten richten zich op het versterken van professionals en hun rol in de transitie van de zorg, een perspectief dat volgens Fiers vaak onderbelicht blijft. “Veel initiatieven rondom zorgzame buurten kijken vooral naar wat inwoners of de samenleving kunnen doen,” zegt Fiers. “Maar de veranderende rol van professionals krijgt veel minder aandacht, terwijl zij juist midden in die transitie staan.”

Een belangrijke voorwaarde voor de ontwerpen was dat ze direct toepasbaar moesten zijn in de praktijk, gezien het volle schema van zorgmedewerkers. Fiona Jongejans van morgenmakers verklaart: “Zorgmedewerkers hebben al genoeg aan hun hoofd, daarom moest het gaan over wat vandaag al kan veranderen.” Het ontwerp 'Ruimte pakken' is specifiek ontwikkeld om zorgteams te ondersteunen bij het anders organiseren van hun werk en het benutten van kansen in de dagelijkse praktijk.

De initiatieven, zoals beschreven door ActiZ Nieuws, tonen aan hoe ontwerpkracht kan bijdragen aan het vergroten van het oplossingsbereik voor de toekomstige ouderenzorg.

Onderwerpen: ouderenzorg, zorginnovatie, ontwerpkracht, ActiZ, zorgprofessionals